α.τι είναι ένας εννοιολογικός χάρτης
β.ποια είναι τα βασικά του στοιχεία
γ. πού χρησιμοποιείται στην πράξη
δ. παραδείγματα
ε.δοκίμασε τον δικό σου διαδραστικό προσομοιωτή.
Μια οπτική αναπαράσταση της γνώσης, που δείχνει πώς συνδέονται μεταξύ τους διαφορετικές έννοιες.
«Ένα διάγραμμα που απεικονίζει σχέσεις ανάμεσα σε έννοιες, οργανώνοντας τη γνώση με τρόπο ιεραρχικό και συνδεδεμένο.»
Ο εννοιολογικός χάρτης (concept map) είναι ένα εργαλείο γραφικής οργάνωσης της γνώσης, το οποίο αναπτύχθηκε από τον ερευνητή Joseph D. Novak τη δεκαετία του 1970. Αντί η γνώση να καταγράφεται γραμμικά (όπως σε ένα κείμενο), ο εννοιολογικός χάρτης την οργανώνει χωρικά: οι έννοιες τοποθετούνται σε κόμβους και οι σχέσεις ανάμεσά τους αναπαρίστανται με συνδέσμους που φέρουν επεξηγηματικές φράσεις.
Οι πιο γενικές έννοιες συνήθως βρίσκονται ψηλά, ενώ οι πιο ειδικές αναπτύσσονται προς τα κάτω ή γύρω τους.
Αξιοποιεί τη χωρική μνήμη: βλέπουμε τη «μορφή» της γνώσης, όχι μόνο τις λέξεις της.
Η δημιουργία του χάρτη απαιτεί κατανόηση — δεν μπορείς να τον φτιάξεις σωστά αν δεν έχεις κατανοήσει το θέμα.
Κάθε εννοιολογικός χάρτης, όσο πολύπλοκος κι αν είναι, χτίζεται πάνω σε τρία απλά στοιχεία.
Ο κόμβος αναπαριστά μία έννοια — ένα αντικείμενο, ιδέα, όρο ή γεγονός. Συνήθως σχεδιάζεται ως πλαίσιο, οβάλ ή ορθογώνιο που περικλείει μία λέξη ή μια σύντομη φράση.
Ο σύνδεσμος είναι η γραμμή ή βέλος που ενώνει δύο κόμβους, δηλώνοντας ότι υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσά τους. Το βέλος συνήθως δείχνει την κατεύθυνση της σχέσης.
Πάνω στη γραμμή σύνδεσης γράφονται μία ή περισσότερες λέξεις-σύνδεσμοι (π.χ. «περιλαμβάνει», «χρειάζεται», «οδηγεί σε»). Κόμβος + λέξεις-σύνδεσμος + κόμβος σχηματίζουν μια πλήρη, νοηματική πρόταση.
Ο εννοιολογικός χάρτης δεν είναι μόνο σχολικό εργαλείο — χρησιμοποιείται ευρέως στη μάθηση, στην εργασία και στην επιστήμη.
Συνοψίζει ένα κεφάλαιο σε μία εικόνα, ιδανική για επανάληψη πριν από διαγώνισμα.
Βοηθά να «χτίσουμε» νέα γνώση πάνω σε όσα ήδη ξέρουμε, συνδέοντας παλιές και νέες έννοιες.
Καταγράφει τα υποθέματα μιας εργασίας και τις μεταξύ τους σχέσεις πριν ξεκινήσει η συγγραφή.
Απεικονίζει δομές δεδομένων, αρχιτεκτονική συστημάτων, σχέσεις κλάσεων σε αντικειμενοστρεφή προγραμματισμό.
Ερευνητές τον χρησιμοποιούν για να οργανώσουν βιβλιογραφία και να εντοπίσουν κενά στη γνώση.
Μια ομάδα μπορεί να «χτίσει» μαζί έναν χάρτη, βλέποντας οπτικά πώς σκέφτεται ο καθένας.
Δύο ενδεικτικά παραδείγματα — ένα από την Πληροφορική και ένα γενικής παιδείας.
Πρόσθεσε κόμβους, σύρε τους στην οθόνη και σύνδεσέ τους με λέξεις-σύνδεσμο για να σχηματίσεις προτάσεις.